Κυριακή, 23 Μαρτίου 2008

Ένα επετειακό άρθρο…

Σήμερα 23 Μαρτίου 2008 ημέρα Κυριακή και μάλιστα συννεφιασμένη. Θα ξεκινήσω να μιλήσω για μία προσωπική εμπειρία προσπαθώντας όμως, όχι να μείνω στο κομμάτι που αφορά εμένα, αλλά να επεκταθώ και έπ’ αφορμή των όσων θα περιγράψω, να εξάγω κάποια συμπεράσματα, καθώς και να διατυπώσω κάποιες απόψεις.
23 Μαρτίου 1998 και ημέρα Δευτέρα και μάλιστα ηλιόλουστη (πανάθεμα την). Αποφράδα ημέρα και αυτό γιατί ήταν η ημέρα κατάταξης μου στον Ελληνικό στρατό. Χρόνος για ιδιαίτερες προετοιμασίες δεν υπήρχε (ψώνια σχετικού εξοπλισμού κτλ…) μιας και μόλις τη Παρασκευή (20/03/1998) το απόγευμα και συνοδεία του μεγίστου άγχους είχα παραδώσει τη πτυχιακή μου εργασία που ήταν και η τελευταία υποχρέωση μου προς τη σχολή που σπούδασα, προκειμένου να πάρω (το γαμημένο) το πτυχίο μου. Έτσι οι προετοιμασίες περιορίστηκαν σε ένα special στρατιωτικό κούρεμα, στην αγορά κάτι λουκέτων και φυσικά στην αγορά εισιτηρίων για το τραίνο που θα με πήγαινε ως την Αυλώνα (Όχι Αλβανίας αλλά Αττικής).
Τη Κυριακή (22 Μαρτίου 1998) το μεσημέρι έκανα ένα τραπέζι αποχαιρετισμού προς τους δύο αδερφικούς μου φίλους (και συνοδοιπόρους στο παρόν ιστολόγιο). Το τραπέζι πραγματοποιήθηκε στη Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης, στη ταβέρνα του Μαραντόνα (γαμώ τα φαγητά, αν βρεθείτε να πάτε οπωσδήποτε, έτσι για να παίρνεται και καμία χρηστική πληροφορία).
Φάγαμε λοιπόν τα σχετικά, ήπιαμε και τα ακόμη σχετικότερα, πήγαμε στα σπίτια μας και το βραδάκι κατά τις 10:00 ξεκινήσαμε για τη μεγάλη αναχώρηση. Παρόντες στο μεγάλο αποχαιρετισμό ήταν ο συνοδοιπόρος Νίκος, ο συνοδοιπόρος Βασίλης, ο αδερφός μου και ο Φώτιος ο οποίος είχε φέρει και φωτογραφική μηχανή και αποθανάτιζε το γεγονός. Δεν μπορώ να θυμηθώ καθόλου εάν ήταν η θένια και η Χριστίνα (Νίκο και Βασίλη βοηθήστε αν θυμάστε κάτι περισσότερο).
Αυτό που έχω να θυμάμαι από εκείνη τη βραδιά είναι τη χειρότερη βραδιά της ζωής μου. Η απόλυτη πίκρα. Μπορώ πλέον, δέκα χρόνια μετά από την ημέρα κατάταξης μου, να αποκαλύψω ότι η στρατιωτική θητεία μέχρι εκείνη τη μέρα ήταν ο μεγάλος μου εφιάλτης. Κάθε φορά που στο μυαλό μου ερχόταν αυτή η “υποχρέωση” ή άμεση αντίδραση μου ήταν να σκεφτώ κάτι άλλο. Όποτε άκουγα συζητήσεις περί θητείας ένα αίσθημα φόβου και ανασφάλειας με κυρίευε. Και να που η στιγμή είχε φτάσει. Σε αυτή τη χώρα όποιος έκανε το μεγάλο έγκλημα να γεννηθεί αγόρι (ή έστω για κάποιο λόγο φέρει ανδρικό μόριο) είναι καταδικασμένος σε κάθειρξη 18 μηνών (εδώ και μερικά χρόνια 12 μηνών) μετά στερήσεως στοιχειωδών ατομικών του δικαιωμάτων. Έτσι λοιπόν είχε η έρθει και για μένα η ώρα που έπρεπε να εκτίσω τη ποινή μου. Εκείνο το βράδυ αισθάνθηκα το 1/1.000.000 από αυτό που αισθάνεται ο καταδικασμένος εις θάνατο, λίγο πριν τον οδηγήσουν στην ηλεκτρική καρέκλα. Βρήκα πριν από μερικά χρόνια κάποιες από τις φωτογραφίες που είχε τραβήξει εκείνο το βράδυ ο Φώτιος και είδα πως μπορεί η πίκρα να προσωποποιηθεί στην ανθρώπινη υπόσταση.
Το τραίνο ξεκινούσε στις 00:00 και η ώρα είχε πλησιάσει αρκετά. Το τραίνο είχε έρθει στην αποβάθρα που βρίσκονταν μπροστά μας και η επιβίβαση είχε αρχίσει. Δυστυχώς και χωρίς κάποιος να με προϊδεάσει είχα κλείσει τα εισιτήρια μου με τον πατροπαράδοτο καρβουνιάρη. Και εκτός αυτού Θα ξεκινούσα στις 00:00 και θα έφτανα στην Αυλώνα στις 07:00 – 08:00 όπου και θα περνούσα κατευθείαν τις πύλες (της κολάσεως) του στρατοπέδου προκειμένου να καταταγώ.
Έτσι λοιπόν και έγινε. Μπήκαμε σε ένα τραίνο το οποίο είχε σίγουρα ένα 30% παραπάνω επιβάτες από τη χωρητικότητα του. Αλλά ποιος νοιάζεται κολοφάνταρα είναι που πηγαίνουν να καταταγούν. Θα φανεί λίγο γραφικό, αλλά θυμάμαι ακόμη την εικόνα, όσων είχαν έρθει να με αποχαιρετήσουν ,από το παράθυρο του τραίνου και καθώς αυτό απομακρύνονταν. Αυτή νομίζω ότι ήταν η κορύφωση της πίκρας μου. Έτσι λοιπόν στοιβαγμένοι σα σαρδέλες ταξιδέψαμε όλο το βράδυ αρχικά με προορισμό την Οινόη, στην οποία φτάσαμε κατά της 06:00 το πρωί. Από εκεί άλλο τραίνο μετά από καμία ώρα αναμονής, για τον τελικό προορισμό που ήταν το στρατόπεδο της Αυλώνας. Ακόμη θυμάμαι εκείνο τον Ελληνικό καφέ που ήπιαμε στο κυλικείο του σιδηροδρομικού σταθμού της Οινόης. Ο καφές της παρηγοριάς με όλη τη σημασία της λέξεως.
Η ημέρα κατάταξης ήταν μία δύσκολη ημέρα αν αναλογισθεί κανείς και το ταξίδι το οποίο είχε προηγηθεί. Το πιο χαρακτηριστικό της ημέρας ήταν η στιγμή του εμβολιασμού κατά την οποία μου έκαναν δύο εμβόλια ταυτόχρονα (ένα από κάθε χέρι), οι διαπραγματεύσεις για το αν επιτρέπεται ή όχι να κρατήσω κάτι Depon τα οποία είχα μαζί μου για κάποια στιγμή ανάγκης αλλά και η στιγμή που φόρεσα τη στολή του στρατιώτη. Για να είμαι ειλικρινής μέχρι και τη τελευταία μέρα της θητείας μου κοιτούσα τον εαυτό μου με εκείνη τη παλιοστολή και αισθανόμουν σα σε αποκριάτικό πάρτι μασκέ.
Οι πρώτες μέρες μέχρι την ορκωμοσία κύλησαν χαλαρά με όλη φυσικά τη βλακεία του Ελληνικού στρατού και ειδικότερα του κέντρου νεοσύλλεκτων. Είναι περίεργο για 17 ολόκληρες ημέρες και εντελώς απότομα βρίσκεσαι σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον όπου όλα είναι πράσινα και άθλια. Περί του μύθου με τη χρήση του αντικούκου δε κατάλαβα ποτέ αν ισχύει ή όχι. Πάντως για δέκα επτά ημέρες τίποτα… Τώρα αν έβαζαν αντικούκου ή ως τέτοιο λειτουργούσε η ίδια η ψυχολογία που είχαμε δε το ξέρω. Να μη ξεχάσω να μνημονεύσω τα όμορφα εμβατήρια που τραγουδούσαμε τρέχοντας τα πρωινά. Και επί τέλους η γαμημένη στιγμή της ορκωμοσίας έφτασε. Και εδώ δε μπορώ να μη θυμηθώ τα ρεμάλια τους συνοδοιπόρους (Νίκο και Βασίλη) οι οποίοι μου είχαν πει ότι θα έρχονταν να με πάρουν και να μη πω τον πατέρα μου. Όμως και δε μπόρεσαν να έρθουν και έχασαν το τηλέφωνο που τους είχα δώσει με αποτέλεσμα να μη μπορούν να με ειδοποιήσουν. Τέλος πάντων Ρεμάλια, έτρεχα τελευταία στιγμή να βρω τρόπο για να φύγω. Η ώρα της ορκωμοσίας λοιπόν έφτασε. Πολύ γέλιο είχε ένα ζογκλερικό που έπρεπε να κάνουμε με το μπερέ (μαύρο, καθότι και τεθωρακισμένοι). Αυτό που θυμάμαι είναι ότι υπάρχει ένα σημείο στον όρκο κατά το οποίο ορκίζεσαι υποταγή στους ανωτέρους σου και να εκτελείς προθήμως και άνευ αντιλογίας τας διαταγάς των. Στο σημείο εκείνο θυμάμαι ότι εγώ ανοιγόκλεινα απλός το στόμα μου.
Χαρακτηριστικό είναι ότι στην άδεια ορκωμοσίας είχα την αίσθηση ότι όλο αυτό ήταν μία γελοία και συνάμα τραγική εμπειρία που είχε τελειώσει και ότι δε θα ξαναγυρνούσα πίσω. Οι υπόλοιπες ημέρες ως νεοσύλλεκτος κύλησαν με βολές με όπλα με ασκήσεις επιδείξεις οπλισμού (είναι σα να είσαι ένας εκπαιδευόμενος ταχυδακτυλουργός) και με εξόδους τις περισσότερες εκ των οποίων πήγαινα στη Χαλκίδα.
Τον Ιούνιο έφυγα από την Αυλώνα και πήγα να παρουσιαστώ στον Πύργο Ηλίας και στη σχολή εκπαίδευσης τεχνιτών τηλεπικοινωνιών ή ΣΕΤΗΛ (και ΞΕΥΤΗΛ μπορεί να τη πει κανείς). Εκεί η πρώτη μου έκπληξη ήταν όταν διαπίστωσα ότι υπάρχουν καμία τριανταριά συμφοιτητές μου λόγο και του αντικειμένου των σπουδών μας (ΤΕΙ Ηλεκτρονικής). Εκεί πραγματικά γινόταν της βισματομαχίας. Κάποιοι ήταν μονίμως με άδειες και κάποιοι άλλοι (και εγώ μαζί) πήζαμε στη σκοπιά. Με το ζόρι θυμάμαι ότι είχα πάρει μία άδεια τριών ημερών για να πάω στη σχολή μου να ορκιστώ και να πάρω το πτυχίο μου. Αυτό που επίσης θυμάμαι είναι το καλοκαίρι στον Πύργο όπου η ζέστη ήταν αφόρητη. Θυμάμαι μία τιμητική άδεια που δε μου έδωσαν ποτέ μου, γιατί είχα περάσει τα test στη ραδιοηλεκτρονική με 20. Ήθελα, αν την έπαιρνα, να πάω στη Ζάκυνθο που ήταν κοντά. Τέλος; πάντων με αγκαριομαχία και πήξιμο στη σκοπιά πέρασε το δίμηνο που αφορούσε την εκπαίδευση μου στην ειδικότητα. Πήρα μάλιστα και το πτυχίο της ΣΕΤΗΛ.
Αρχές Αυγούστου λοιπόν παρουσιάστηκα στη μονάδα μου στη Θεσσαλονίκη. Η μαυρίλα σε όλο της το μεγαλείο. Ο διοικητής αυστηρός, να μοιράζει τις φυλακές για πλάκα και η κατάσταση στον Ουλαμό συντηρήσεως όπου και ανήκα (είναι το συνεργείο της μονάδας) φρικτή. Η μονάδα ήταν τουλάχιστο μία φορά το μήνα σε άσκηση και εγώ νέος χωμένος σε όλες τις ασκήσεις. Ακόμη θυμάμαι τον Παρμενίον (εθνική διακλαδική άσκηση) κατά τον οποίον πέρασαν από τα χέρια οκτώ ανθρώπων (μεταξύ αυτών και εγώ) σαράντα τόνοι πυρομαχικά και μάλιστα τέσσερις φορές. Το μόνο παρήγορο ήταν ότι ήμουν στη Θεσσαλονίκη και έτσι είχα τις διανυκτερεύσεις κατά τις εξόδους μου όπου και μπορούσα να κάνω ένα μπάνιο σαν άνθρωπος και να κοιμηθώ λίγες ώρες σε ένα ανθρώπινο κρεβάτι.
Η χειρότερη περίοδος της θητείας μου ήταν οι έξι τελευταίοι μήνες όπου ο καιρός κυλούσε με ρυθμούς χελώνας. Παρότι τους πέντε τελευταίους μήνες είχα φύγει από τον ουλαμό συντηρήσεως και τη μαυρίλα του (κυριολεκτικά και μεταφορικά) και είχα πάει σε ένα γραφείο στη ταξιαρχία. Απολύθηκα τον Σεπτέμβρη του 1999. Θυμάμαι ότι την ημέρα της απολύσεως μας, ο διοικητής, μας είχε μαζέψει στο ΚΨΜ (Κέντρο Ψυχαγωγίας Μονάδος δηλαδή το κυλικείο της μονάδας) και μας ρώτησε τι μας κακοφάνηκε και τι δεν θα θέλαμε να συναντήσουν οι επόμενοι και τα παιδιά μας κατά τη στρατιωτική θητεία. Εγώ του είχα πει ότι καταρχήν είναι πολύ μεγάλο το χρονικό διάστημα των 18 μηνών που διαρκεί η θητεία. Αυτός το προσπέρασε σα να άκουσε κάποια βλακεία. Αλλά να που από όσα εκεί ακούστηκαν ο μόνος που “δικαιώθηκε” είμαι εγώ μιας και έχει συντελεσθεί είδη μία μείωση του χρόνου στράτευσης και πάντα είναι επίκαιρη η συζήτηση για περαιτέρω μείωση αυτού.
Κοιτάζοντας λοιπόν σήμερα προς τα πίσω και με την εμπειρία που αποκόμισα από τη θητεία μου. Αλλά και με την εμπειρία των οκτώμισι χρόνων που πέρασαν από τη μέρα που απολύθηκα και στα οποία είμαι ενεργό μέλος στη παραγωγική διαδικασία αυτής της χώρας, μπορώ να αναρωτηθώ ποιος είναι ο λόγος που η χώρα μας συντηρεί αυτό το καθεστώς υποχρεωτικής στράτευσης και μάλιστα στη χρονική διάρκεια των δώδεκα μηνών. Γιατί πρέπει καταρχήν κάθε άρρεν σε αυτή τη χώρα να συνεχίζει να εκτίει αυτή τη ποινή. Την Ίδια στιγμή που τα ποσά και οι (νόμιμες και παράνομες) προμήθειες για εξοπλιστικά προγράμματα αγγίζουν ιλιγγιώδη ποσά. Με ένα στοιχειώδη εξορθολογισμό των εξοπλιστικών δαπανών θα μπορούσε κάλλιστα η χώρα μας να περάσει σε μία κατάσταση επαγγελματικού Στρατού. Ούτος ή άλλος άπαντες γνωρίζουν ότι το μόνο που δε συντελείτε εκεί είναι η εκπαίδευση των οπλιτών. Η θητεία δεν είναι τίποτα άλλο από μία διαρκή αγγαρεία σε μαγειρεία τουαλέτες και σε εργασίες συντήρησης άχρηστου και πεπαλαιωμένου εξοπλισμού. Γιατί το 2008 να υπάρχει ανάγκη φύλαξης σκοπιάς τη στιγμή που η τεχνολογία που ασχολείται με κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης (CCTV) έχει κάνει άλματα. Για πιο λόγο να συντηρείτε ένα ρουσφετολογικό σύστημα από το οποίο προκύπτουν καλές και λιγότερο καλές μεταθέσεις και ειδικότητες.
Ο στρατός δεν είναι τίποτα άλλο σήμερα και με τον τρόπο που λειτουργεί από ένα σύστημα μέσα από το οποίο κάποιοι αποκτούν κοινωνικές θέσεις. Αλλά πια θα ήταν η κοινωνική θέση ενός Στρατηγού εάν το στράτευμα αριθμούσε το 50 % της δύναμης του. Επίσης ποτέ μου δε κατάλαβα γιατί πρέπει να αποδίδουμε πανεπιστημιακό τίτλο στους απόφοιτους της σχολής ευελπίδων. Γιατί ας πούμε κάποιος έχει εκπαιδευτεί σε πανεπιστημιακό επίπεδο στο να ασκεί αυταρχικές και απολυταρχικές (γιατί όχι φασίστηκες) πρακτικές; Γιατί έχει εκπαιδευτεί σε πανεπιστημιακό επίπεδο, στο να συμβιβάζεται με κάθε λογής παραλογισμό αρκεί αυτός να προέρχεται από κάποιο ανώτερο του και αντίστοιχα έχει μάθει να επιβάλει κάθε λογής παραλογισμό αρκεί ο αποδέκτης να είναι κατώτερος του (βαθμολογικά); Γιατί στη κοινωνία μου θα πρέπει να έχω επαγγελματίες φασίστες και απολυταρχικούς ανθρώπους, όπου αυτή η ιδιότητα τους θα πρέπει να πιστοποιείται με ένα πανεπιστημιακό πτυχίο;
Γιατί θα πρέπει να έχω στρατιωτικούς γιατρούς; Δεν θα αρκούσαν οι πολιτικοί γιατροί;
Γιατί θα πρέπει οι συντάξεις του κλάδου των πιο χαραμοφάηδων αυτής της χώρας (στρατιωτικοί) να είναι από τις υψηλότερες αυτής της χώρας; Επίσης δε μπορώ να καταλάβω το επίκαιρο της συζήτησης περί μισθολογίου στρατιωτικών οι οποίοι αποτελούν μακράν τον πιο αντιπαραγωγικό κλάδο της χώρας. Προφανώς αποτελούν μία πολύ καλή εκλογική πελατεία. Να μη ξεχάσω να αναφέρω επίσης και τα όσα έχει υποστεί η χώρα μας από τον ευγενή κλάδο των στρατιωτικών αναφέροντας τη δικτατορία των συνταγματαρχών τον Απρίλιο του 1967.
Να πω και ένα πολύ ωραίο ανέκδοτο. Ο στρατός μας είναι αξιόμαχος (Χα Χα Χα !!!!!!!!).
Κλείνοντας και συνοψίζοντας σε αυτό το επετειακό άρθρο θα ήθελα να επαναλάβω τη θέση μου για άμεση κατάργηση της υποχρεωτικής στράτευσης, Όχι σε αυτή την επιβολή στέρησης ελευθερίας και άμισθης εργασίας. Κατάργηση του πανεπιστημιακού τίτλου της σχολής ευελπίδων. Και ένα τραγουδάκι αφιερωμένο στο θέατρο σκιών που συμβολίζει ο Ελληνικός στρατός με τη σημερινή του μορφή.

20 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

πρέπει να είσαιπολύ γελοίος. Γιατί τέτοιο μίσος στους στρατιωτικούς; Ξεχνάς ποιοι οδήγησαν στην επιβολή της χούντας? Μετα 30 χρόνια δημοκρατίας τι κατάλαβες? Η ηρωική γενιά του πολυτεχνείου τι κατάφερε? Να εύχεσαι οι στρατιωτικοί να είναι πάντα χαραμοφάηδες και να μη χρειαστεί να δουλέψουν ποτέ, μικρό και μίζερο ανθρωπάκι... ένας περήφανος χαραμοφάης...

Ανώνυμος είπε...

Οι στρατιωτικοί είναι η χειρότερη κατηγορία ατόμων. Αποτυχημένοι και κομπλεξικοί.

chmarni είπε...

Δε μπορείς να φανταστείς τη συμπάθια που τρέφω προς νοσταλγούς περίεργων καθεστώτων. Το λατρεύω αυτό το είδος...
Δεν ξεχνάω καθόλου ποιοι οδήγησαν στην επιβολή της χούντας. Κάτι Συνταγματάρχες ήταν…

ΥΓ. Βασίλη Help, εδώ πέφτει κράξιμο, η ειδικότητα σου δηλαδή…

Νίκος Τσαχουρίδης είπε...

Δε χρειάζεται το κράξιμο. Απλά να ευχαριστήσουμε τη συνεισφορά του. Μας βοηθά να μην ξεχνάμε τις συλλογικές ιδέες δίωξης που διδάσκονται μέσα στο σύστημα στρατός και πως αυτές εκδηλώνονται στην καθημερινή ζωή...

chmarni είπε...

Μα γιατί το λες αυτό;;; Πότε θα μας ξαναδοθεί τέτοια τεράστια ευκαιρία να θυμηθούμε το Βασίλη του παλιού καλού καιρού;;;;
Που είσαι ρε Βασίλη !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

giati_baba? είπε...

Προσωπικά ευχαριστώ θερμά τον ανώνυμο (ωραίο όνομα) για την αποκατάσταση της τάξης...μέρα που είναι...Απλά να του θυμίσω ότι τη μοναδική στιγμή που χρειάστηκε το σινάφι του να παρατήσει το ''χαραμοφαιλίκι'' ήταν το πραξικόπημα των συνταγματαρχών και οι παρελάσεις.Και τέλος να προτείνω και κάτι χρηστικό...στις παρελάσεις (μια και μόνο εκεί είστε χρήσιμοι έσύ και οι υπόλοιποι ανώνυμοι ''φύλακες'' μας) αντί για κοντάρια να χρησιμοποιείτε τσουγκράνες για την σημαία, σαν ένα φόρο τιμής στις πατριωτικές ξάπλες που αμοίβονται αδρά σε σχέση με τους υπόλοιπους κυφήνες του δημόσιου τομέα...

Vasilis είπε...

Θα συμφωνήσω απόλυτα με το Νίκο. Οι ίδιοι τους επιβεβαιώνουν αυτά για τα οποία τους κράζουμε.

Άλλωστε, και βρύσιμο να ρίξω χαμένο θα πάει, αφού προφανώς ο εν λόγω κάφρος απλώς έριξε το σχόλιό του και αποχώρησε. Στο καλό και... να μη μας γράφεις!!!

Ανώνυμος είπε...

Ρε παιδιά, γιατί δε μπορούμε να αποδεχτούμε τους στρατιωτικούς ως επαγγελματίες που κάνουν κι αυτοί τη δουλειά τους? Δηλαδή μέχρι πότε πρέπει να μας καταδιώκουν όλα αυτά τα σημάδια από άλλες εποχές (βλέπε χούντα)? Και στο κάτω της γραφής, δε μπορώ να καταλάβω πως ο φίλος και συμμαθητής από το λύκειο, περνάει (με πανελλαδικές) στη ΣΣΕ και ξαφνικά πρέπει να τον βλέπουμε σαν στρατόκαβλο μαλάκα, ενώ είναι μια χαρά παιδί?
Α..και κάτι τελευταίο. Η Ευελπίδων φιλαράκο είναι το 1ο (χρονολογικά) ΑΕΙ της χώρας. Όταν δεν υπήρχε καμία άλλη σχολή, από εκεί έβγαιναν οι πάντες (γιατροί, μηχανικοί, οικονομικοί). Ακόμη παραμένει ο όρος "Πολιτικός μηχανικός", ο οποίος ξεκίνησε με την ίδρυση του Πολυτεχνείου, για να ξεχωρίζουν οι απόφοιτοί του από τους μηχανικούς που μέχρι εκείνη τη στιγμή έβγαιναν μόνο από την Ευελπίδων.
Αυτά. Ελπίζω να μην κούρασα!

Νίκος Τσαχουρίδης είπε...

Προσωπικά δεν κρίνω τους ανθρώπους απ'το επάγγελμά τους. Άλλωστε έχω πολύ κοντινό συγγενή στρατιωτικό και δεν έχω αλλάξει άποψη γι'αυτόν επειδή αποφάσισε να ακολουθήσει αυτό το επάγγελμα.

Πιστεύω όμως πως έχει νόημα να συζητάμε για τη χρησιμότητα και το εκσυγχρονισμό ενός επαγγέλματος.

Ανώνυμος είπε...

Είμαι απόφοιτος της ΣΣΕ. Παράλληλα με τις οικογενειακές και υπηρεσιακές μου υποχρεώσεις έχω κάνει master στο ΟΠΑ και του χρόνου (Θεού θέλοντος και τριμελούς επιτρέποντος)ελπίζω να τελειώσω και το διδακτορικό μου. Και ρωτώ:
Μήπως θα πρέπει να ζητήσω την άδειά σας για να χαρακτηρισθώ "απόφοιτος ΑΕΙ"?
Μήπως βάζετε όλους τους ανθρώπους στο ίδιο τσουβάλι ρατσιστικά και αυθαίρετα?
Μήπως εντέλει είστε λίγο κομπλεξικός?

chmarni είπε...

Σεβαστό το Μεταπτυχιακό και εύχομαι με το καλό και το διδακτορικό. Αλλά εγώ δεν μίλησα για το αν η ΣΣΕ είναι εύκολη ή δύσκολη σχολή ούτε για το επίπεδο διδασκαλίας των όποιων μαθημάτων εκεί διδάσκονται. Η ένσταση μου είναι στο αντικείμενο αυτό καθ' αυτό. Γιατί κάποιος που ούτως ή άλλος θα διοικήσει με τη χρήση του 20-1 (Απίστευτο δοκίμιο στη παγκόσμια λογοτεχνία και πάνω από όλα ο ορισμός του εκσυχρονισμού) θα πρέπει να του δίνουμε (ως κοινωνία) πανεπιστημιακό τίτλο. Και επαναλαμβάνω ένα ερώτημα. Ποιο είναι το γνωστικό αντικείμενο έρευνας και εφαρμογής ενός στρατιωτικού; Χρειάζεται κανείς να έχει πτυχίο πανεπιστημίου για να διοικήσει ένα λόχο ή ένα τάγμα;;; Αφού μπορεί κάλλιστα να “καμπανιάζει” όποιον δεν ακολουθεί πιστά τις εντολές (διαταγές του).
Και μία ακόμη ερώτηση προς έναν αξιωματικό του Ελληνικού στρατού. Πόσο όμορφα αισθάνεστε όταν ζητάτε από έναν στρατιώτη να σας πει τον όρκο; Πόσο μπορεί να ικανοποιηθεί η εγωπάθεια ενός ανθρώπου, ο οποίος απαιτεί από κάποιον άλλον, να του ορκισθεί υποταγή και να εκτελεί προθύμως και άνευ αντιλογίας τις διαταγές του;;;
Τέλος εγώ δε σας γνωρίζω προσωπικά οπότε δε μπορώ να κάνω ούτε προσωπικούς χαρακτηρισμούς και φυσικά δε μπορώ να κάνω δίκη προθέσεων. Αναφέρομαι στη φράση “μήπως τελικά είστε λίγο κομπλεξικός;” Το επάγγελμα μου είναι μηχανικός τηλεπικοινωνιών και θα δεχτώ οποιοδήποτε σχόλιο για τον επαγγελματικό μου κλάδο προσπαθώντας να απαντήσω με επιχειρήματα στα σημεία τα οποία δε με βρίσκουν σύμφωνο.
Εύχομαι προσωπική και οικογενειακή ευτυχία και να σας ζήσει το παιδάκι. Και με το καλό το διδακτορικό. Είναι μίας πρώτης τάξεως ευκαιρία για αποστράτευση και ενασχόληση με κάτι πιο δημιουργικό και σαφώς ποιο ειρηνικό. Ούτως ή άλλος εάν κρίνω από τη γραφή εκτός από τα τυπικά προσόντα υπάρχουν και τα ουσιαστικά. Μια (γενναία) απόφαση χρειάζεται και να είστε σίγουρος ότι δε θα μετανιώσετε ποτέ...

ΥΓ. Για τον (ανώνυμο) επισκέπτη που έγραψε ότι η σχολή ευελπίδων είναι η 1η χρονολογικά πανεπιστημιακή σχολή στην Ελλάδα. Να πω ότι είναι και η τελευταία η οποία ξεκίνησε να εισάγει τους “φοιτητές” της με τη χρήση των πανελλαδικών εξετάσεων το 1984. Έως τότε και από ιδρύσεως της χρησιμοποιούσε το αλάθητο κριτήριο του “Μπάρμπα στη Κορώνη”.


Διατελώ υμέτερος
The Brocker κατά κόσμον chmarni

Ανώνυμος είπε...

Αγαπητέ φίλε,
ευτυχώς το δικό σας επάγγελμα (μηχανικός τηλεπικοινωνιών) δεν είναι στόχος "αυθαίρετων" βολών όπως το δικό μου. Πιστέψτε με στην 15ετή (περίπου) καριέρα μου μπούχτησα να υπερασπίζομαι το επάγγελμα του στρατιωτικού από ανθρώπους που έχουν απόψεις παραπλήσιες με τις δικές σας και γι'αυτό δεν πρόκειται να το ξανακάνω, αν και, σας διαβεβαιώ, έχω πολλά επιχειρήματα.
Θα ήθελα να σας πω μόνο τούτο. Κάθε επάγγελμα έχει τους "καλούς" του εκπροσώπους, όπως έχει και τους "κακούς". Αν σας ρωτούσα, είμαι βέβαιος ότι θα θυμηθείτε σίγουρα κάποιους συναδέλφους σας που δεν είναι άξιοι του τίτλου που φέρουν. Γιατί λοιπόν να μην συμβαίνει το ίδιο και στον στρατό? Γιατί τους βάζετε όλους στο ίδιο τσουβάλι? Οι στρατιωτικοί δεν είναι προσωπικότητες? Γιατί θα πρέπει να είναι όλοι ίδιοι? Το ότι εσείς κατά τη θητεία σας "κακοπέσατε" (όπως αφήνετε να εννοηθεί) δεν γενικεύει τα πράγματα.
Σκεφθείτε μόνο ότι στο στρατό υπάρχουν εξ' ορισμού πολλοί διαφορετικοί τύποι ανθρώπων. Από τον αριστούχο της 1ης δέσμης, ο οποίος με τα μόρια με τα οποία πέρασε στη ΣΣΕ θα μπορούσε να έχει επιλέξει μια οποιαδήποτε άλλη πανεπιστημιακή σχολή, μέχρι τον εθελοντή υπαξιωματικό, ο οποίος πήγε στο στρατό εξ' ανάγκης.
Όσο για τη δουλειά του αξιωματικού, δεν είναι σε καμία περίπτωση η εφαρμογή του 20-1 και μόνο. Πρέπει (με τα πενιχρά μέσα που του διατίθενται) να σχεδιάζει και να προετοιμάζει διαρκώς τον εαυτό του και το τμήμα που διοικεί για την περίπτωση που το χρειαστεί η πατρίδα (σε πόλεμο ή θεομηνία). Αυτό (ανάλογα με το επίπεδο διοίκησης) μπορεί να σημαίνει από εξοπλισμούς και οργάνωση επιπέδου ΓΕΕΘΑ, μέχρι και την τήρηση του κανονισμού, στα μικρότερα κλιμάκια.
Κλείνοντας, θα ήθελα να σχολιάσω και κάτι που γράφετε στο αρχικό άρθρο σχετικά με "την μείωση της θητείας και του αριθμού στρατιωτών που έχουν υπό τις διατγές τους οι στρατηγοί".
Ο στρατός μας είναι μικρός. Πολύ μικρός. Δεν υπάρχει περιθώριο να μειωθεί κι άλλο. Αυτή τη στιγμή είναι απλά ένας "στρατός πυρήνων" ο οποίος διατηρεί την οργάνωσή του με την ελάχιστη δυνατή αριθμητική δύναμη (πχ ένας λόχος που στον πόλεμο θα έχει 120 άνδρες, τώρα δεν έχει πάνω από 15-20), έτσι ώστε αν χρειαστεί να μπορέσει να υποδεχθεί, να οργανώσει και παρέχει τα απαραίτητα μέσα στην εφεδρεία που θα έρθει να καταταγεί. Αυτά.

ΥΓ: Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια και την προτροπή σας να αναζητήσω την τύχη μου εκτός στρατού. Σκέφτομαι ήδη να το κάνω, αλλά όχι για τους λόγους που εσείς πιστεύετε. Αυτό που με ενοχλεί είναι οι συχνές μεταθέσεις οι οποίες με έχουν φέρει σε δεινή οικογενειακή κατάσταση.

chmarni είπε...

Αξιότιμε επισκέπτη. Εάν χρησιμοποιούσατε κάποιο ψευδώνυμο θα μπορούσα να είμαι σαφέστερος στην αναφορά μου προς τα εσάς.
Στην ουσία της συζήτησης τώρα. Όπως θα παρατηρήσατε, στο κύριο σώμα του Post που δημοσιεύω, αναφέρομαι πάρα πολύ στη ψυχολογία των 2 -3 τελευταίων ημερών πριν καταταγώ καθώς και στο πως όλο αυτό το βίωσα. Η αναφορά στη θητεία μου αυτή καθ' αυτή είναι αρκετά σύντομη και αφορά το από που πέρασα παραθέτοντας έτσι μερικά πολύ χαρακτηριστικά περιστατικά τα οποία μάλλον αντιμετωπίζω με αρκετή διάθεση Humor. Τέλος με αφορμή τη συζήτηση που είχε προκαλέσει ο διοικητής της μονάδας μου την ημέρα της απολύσεως μου και κατά τη στιγμή που αποχαιρετούσε όλους τους απολυόμενους, προσπαθώ να αποτυπώσω κάποιες σκέψεις για το τι πιστεύω σήμερα ως ενεργός (και πάνω από όλα φορολογούμενος) πολίτης.
Έτσι λοιπόν δε θα ήθελα να θέσω θέμα προσωπικού “κακοπεσήματος”.
Σαφώς και η εμπειρία που αποκόμισα από τη θητεία μου παίζει σημαντικό ρόλο στην άποψη που έχω διαμορφώσει.
Θα ήθελα επίσης να σας πω ότι σαφώς και υπάρχουν άνθρωποι στο χώρο μου που κακός φέρουν το τίτλο που φέρουν. Να κάνω και ένα βήμα παραπέρα και να σας πω ότι κατά τη θητεία μου γνώρισα και πολύ αξιόλογους ανθρώπους οι οποίοι ήταν αξιωματικοί και φυσικά απόφοιτοι της ΣΣΕ. Ακόμη και για τον ίδιο μου τον διοικητή μπορώ να πω ότι ήταν μεν πολύ αυστηρός (κατά τη γενική ομολογία και όλων των στελεχών της επιλαρχίας) αλλά λειτουργούσε πάντα στα πλαίσια του κανονισμού και ήταν ένας δίκαιος άνθρωπος. Μάλιστα είχε επιδείξει μεγάλη ευαισθησία σε περιπτώσεις που έπρεπε ενώ για όσα παιδιά ήταν ακόμη φοιτητές, βοηθούσε εγκρίνοντας φοιτητικές άδειες.
Να σας πω, ίσως προς μεγάλη σας έκπληξη, ότι προσωπικά από το στρατό απολύθηκα με ένα πτυχίο (ΣΕΤΗΛ) και ένα βραβείο άψογης εκτέλεσης καθηκόντων (δεν είμαι σίγουρος για τη στρατιωτική ορολογία αλλά πρέπει να λέγονταν εύθυμος μνεία). Επίσης κατά τη διάρκεια της θητείας μου δεν τιμωρήθηκα ούτε μία φορά αλλά δεν υπήρξα ποτέ μου καν αναφερόμενος (και ας κάπνιζα μισό πακέτο τσιγάρα στη κάθε μου υπηρεσία).
Το πρόβλημα το οποίο κατά κύριο λόγο θα ήθελα να επισημάνω είναι ένα γραφειοκρατικό, ρουσφετολογικό και υψηλότατου κόστους σύστημα το οποίο δε με πείθει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στην (όποια) αποστολή του. Το χειρότερο από όλα είναι το σύστημα αυτό που κοστίζει όσο κοστίζει στους Έλληνες πολίτες, απαιτεί από τους μίσους (όσοι έχουν την ατυχία να γεννηθούν σε αυτή τη χώρα άντρες) και 12 μήνες κάθειρξη (18 την εποχή που εγώ υπηρέτησα) και μάλιστα πέραν της στέρησης της ελευθερίας απαιτεί τη ταυτόχρονη υποχρεωτική και άμισθη εργασία.
Να επισημάνω επίσης και μερικά ακόμη κακός κείμενα του Ελληνικού στρατού. Ως εν ενεργεία αξιωματικός θα έχετε αντιληφθεί τη διακίνηση ναρκωτικών που συντελείτε στα στρατόπεδα. Εγώ προσωπικά δε πίστευα ότι θα μπορούσα να δω τόση χρήση και γενικότερα τόση ποσότητα ναρκωτικών. Και φυσικά δε μιλάω για χρήση κάνναβης η οποία διακινούταν σε ποσότητες κιλών, αλλά για χρήση πολύ σκληρότερων ουσιών (και σε επίπεδο κληρωτών αλλά και σε επίπεδο μόνιμων υπαξιωματικών).
Να μιλήσω επίσης για άθλιες συνθήκες υγιεινής. Δε μπόρεσα ποτέ μου να καταλάβω για ποιο λόγο θα πρέπει κανείς εν έτη 2008 να βιώνει κάτω από τέτοιες συνθήκες.
Να τονίσω ότι συνήθως ανεύθυνοι και ανίκανοι άνθρωποι αναλαμβάνουν να διεκπεραιωνόσουν εργασίες χρησιμοποιώντας κληρωτούς χωρίς να έχουν διασφαλίσει τους κανόνες ασφαλείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο αριθμό ατυχημάτων με θύματα συνήθως αθώους οπλίτες.
Να επιμένω επίσης στο (φιλολογικό ερώτημα) που αφορά τον όρκο. Πρώτον δε ρωτήθηκα ποτέ αν επιθυμώ να ορκισθώ. Δεύτερον γιατί υποχρεώθηκα να ορκισθώ υποταγή, πράγμα που συνιστά βάναυση προσβολή της προσωπικότητας μου. Τρίτον πόσο όμορφα μπορεί να νιώθει ένας αξιωματικός του Ελληνικού στρατού τη στιγμή που απαιτεί από έναν έφεδρο να του απαγγείλει τον όρκο.
Τέλος να σας Πω ότι το επιχείρημα ότι χρειαζόμαστε ένα minimum οπλιτών λόγο του κακού γείτονα δε είναι επαρκές για εμένα. Εάν πραγματικά ίσχυε κάτι τέτοιο το πρώτο πράγμα που το στράτευμα θα είχε διασφαλίσει είναι η καλή οργάνωση η αξιοκρατία και η ευελιξία στις διαδικασίες του.
Κλείνοντας αυτό το μεγάλο σχόλιο θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τη συμμετοχή σε ένα γόνιμο και ειλικρινή διάλογο. Θα ήθελα επίσης με λίγο φιλοσοφική διάθεση (μου αρέσει πολύ αυτό) να σας πω ότι πολλές φορές δεν έχει σημασία το αίτιο για το οποίο γίνεται κάτι αλλά αυτό που γίνεται. Έτσι όποιος και αν είναι ο λόγος για τον οποίο σκέφτεστε την αποστρατεία, δε μπορώ παρά να θέλω να σας παροτρύνω προς αυτή τη κατεύθυνση. Εξάλλου κατανοώ απόλυτα τη δυσκολία ενός οικογενειάρχη ο οποίος είναι υποχρεωμένος να μετακομίζει κάθε τρία χρόνια. Ειδικά τη στιγμή που οι μεταθέσεις δεν είναι αποτέλεσμα μίας αξιοκρατικής διαδικασίας.

ΥΓ. Για τη σημειολογία να αναφέρω την εξής σύμπτωση. Τεχνίτης τηλεπικοινωνιών στη θητεία μου τεχνίτης τηλεπικοινωνιών (θα μπορούσε κανείς να πει) και στη πολιτική μου ζωή. Βέβαια δεν υπάρχει καμία σχέση ούτε στο αντικείμενο ενασχόλησης, αλλά ούτε καν στο γενικότερη θεωρία που διέπει τα δύο αντικείμενα.

Chmarni...

Ανώνυμος είπε...

@ ανώνυμος χαραμοφάης:

Τουλάχιστον έχεις αυτογνωσία (χαραμοφάης)... Ξεχνάς επίσης φίλε μου ότι δεν βρίσκεσαι στον εικονικό μίζερο κόσμο του στρατοπέδου σου αλλά σε ένα δημοκρατικό μέσο έκφρασης απόψεων όπως είναι αυτό το blog. Επομένως το γελοίος απλά σου επιστρέφεται (αν και δε χρειαζόταν, το "επάγγελμά" σου αρκεί για τον χαρακτηρισμό). Anyaway...

Προφανώς η λέξη δημοκρατία σου είναι άγνωστη και μάλλον δεν σου την έμαθε κανένας. Νοσταλγούς της χούντας σαν και σένα είδαμε πολλούς στο μαμημένο στράτευμα σας. Αρκετοί οι 12 μήνες που ανεχτήκαμε την ανικανότητα και βλακεία σας. Τώρα περιορίσου στην υπηρεσία σου και στις διαταγές σου για το πιο κολόχαρτο θα βάλει ο προσωρινά σκλάβος-φαντάρος σου στην τουαλέτα.

Μια παραγωγική, δίκαιη και δημοκρατική κοινωνία στηρίζεται στην αξιοπρέπεια, το σεβασμό και τις δυνατότητες των πολιτών της. Λέξεις και αξίες που το στρατόπεδο έχει αποκλείσει από τον "εγκέφαλό" σας.

Αρκετά όμως ασχολήθηκα. Όταν απολύθηκα είπα πως δεν θα ασχοληθώ ξανά με αυτή την παράνοια απλά έπεσα τυχαία πάνω σε αυτό το post που φαντάζομαι κάτι παρόμοιο θύμισε σε όλους μας.

Δεν ζητάω να καταλάβει ο φίλος μας χαραμοφάης (δεν μπορεί άλλωστε) αλλά αν θέλουμε να λέμε ότι στοιχειωδώς ζούμε σε μια δημοκρατική Ευρωπαϊκή Ελλάδα διεκδικώ σαν πολίτης το αυτονόητο. Αυτό που ισχύει σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες:

Κατάργηση του θεάτρου του παραλόγου κοινώς υποχρεωτική θητεία, δημιουργία επαγγελματικού στρατού, Κατάργηση της βισματο λογικής, σύγχρονο εξοπλισμό και εγκαταστάσεις, ισονομία στο ασφαλιστικό.

Το ανέχεις χαραμοφάη ή είναι πολύ δημοκρατικό για σένα??

Ευχαριστώ!

Ανώνυμος είπε...

Α..και κάτι τελευταίο. Η Ευελπίδων φιλαράκο είναι το 1ο (χρονολογικά) ΑΕΙ της χώρας. Όταν δεν υπήρχε καμία άλλη σχολή, από εκεί έβγαιναν οι πάντες (γιατροί, μηχανικοί, οικονομικοί). Ακόμη παραμένει ο όρος "Πολιτικός μηχανικός", ο οποίος ξεκίνησε με την ίδρυση του Πολυτεχνείου, για να ξεχωρίζουν οι απόφοιτοί του από τους μηχανικούς που μέχρι εκείνη τη στιγμή έβγαιναν μόνο από την Ευελπίδων.
Αυτά. Ελπίζω να μην κούρασα!


ΜΑΣ ΚΟΥΡΑΣΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΛΑΚΕΙΕΣ ΣΟΥ. Ο όρος "Πολιτικός Μηχανικός" εισήχθη μετά τους πολέμους του Ναπολέοντα. ΠΟΙΑ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ ΜΑΣ ΛΕΣ? ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΕΧΕΙ Η ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ ΜΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ? ΘΑ ΜΑΣ ΤΡΕΛΑΝΕΙΣ ΒΡΑΔΙΑΤΙΚΑ?

chmarni είπε...

Να ευχαριστήσουμε πολύ τον φίλο για τη φράση "ένα δημοκρατικό μέσο έκφρασης απόψεων όπως είναι αυτό το blog".
Να που τελικά δεν είμαι ο μόνος ο οποίος υπηρέτησε και υποστηρίζει τη κατάργηση της υποχρεωτικής θητείας...

Ανώνυμος είπε...

Ο στρατός μας είναι μικρός. Πολύ μικρός. Δεν υπάρχει περιθώριο να μειωθεί κι άλλο. Αυτή τη στιγμή είναι απλά ένας "στρατός πυρήνων" ο οποίος διατηρεί την οργάνωσή του με την ελάχιστη δυνατή αριθμητική δύναμη (πχ ένας λόχος που στον πόλεμο θα έχει 120 άνδρες, τώρα δεν έχει πάνω από 15-20), έτσι ώστε αν χρειαστεί να μπορέσει να υποδεχθεί, να οργανώσει και παρέχει τα απαραίτητα μέσα στην εφεδρεία που θα έρθει να καταταγεί.

Ωχ! Με γιουρούσι νομίζετε οτι θα πολεμήσουμε τους Τούρκους? Δεν διδάσκουν σύγχρονα δόγματα πολέμου στη ΣΣΕ?

Ανώνυμος είπε...

Η σχολη ευελπιδων ειναι κλασσεις ανωτερη σε κουλτουρα και πανεπιστημιακο επιπεδο απ το τμημα πολιτικων επιστημων που τελειωσα μετα την ευελπιδων,ειμαι εν ενεργεια υπολοχαγος του πυροβολικου και σεβομαι τις αποψεις ολων σας,αλλα αν δε ξερετε κατι μη το κατακρινετε,η ευελπιδων εχει βγαλει τους πρωτους μηχανικους στην Ελλαδα και ο ορος πολιτικος μηχανικος που χρησιμοποιειται μετα τους ναπολεοντιους πολεμους εχει σχεση με το εκολ πολυτεκνικ που ειναι το καλυτερο πανεπιστημιο πολιτικο και στρατιωτικο μαζι στον κοσμο αυτη τη στιγμη.....Επισης στο ΕΜΠ με αδεια της υπηρεσιας και για 2μιση χρονια φοιτουν παρα πολλοι αξιωματικοι με ειδικη αδεια.....

Vasilis είπε...

Και φυσικά φαντάζομαι πληρώνονται ενώ φοιτούν. Και ποιός τους πληρώνει; Εμείς τα υπόλοιπα θύματα που πληρώνουμε τον κάθε δημόσιο υπάλληλο να κάνει το χαβαλέ του. Και γαμώ τα συστήματα!!!!

chmarni είπε...

Χαίρομαι που το επετειακό άρθρο συνεχίζει 5 μήνες μετά να αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού.
Αλλά πως μπορούμε να μιλάμε για ακαδημαϊκή κουλτούρα σε μία σχολή που γνωστικό της αντικείμενο είναι ο πόλεμος, ο θάνατος και η διαχείριση ανθρώπινων ψυχών που με τη βία θα τεθούν υπό τις διαταγές των αποφοίτων της.
Μία πανεπιστημιακή σχολή που ετοιμάζει τους φοιτητές της για να διοικήσουν ανθρώπους που χωρίς τη θέληση τους θα υποχρεωθούν να ορκισθούν υποταγή εις τους ανωτέρους τους.
Πως μπορούμε να μιλάμε για κουλτούρα σε ένα σύστημα που θεμελιώδης αρχή του είναι η απόρριψη της ισότητας, διαχωρίζοντας τους ανθρώπους σε ανώτερους και κατώτερους, δίνοντας στους πρώτους το δικαίωμα της άσκησης εξουσίας έναντι των των ζωών των δευτέρων;
Και εν τέλει όλα τα παραπάνω αξίζουν το κόπο προκειμένου να τροφοδοτείται με στελεχιακό δυναμικό ένα αναξιοκρατικό και γραφειοκρατικό τέρας που το μόνο που καταφέρνει είναι να γεννά διαφθορά;
Πως είναι δυνατό ως πολίτες να υποχρεωνόμαστε και να υπηρετούμε (άμισθοι)υπό τις διαταγές, όχι πάντα ικανών ανθρώπων και να πληρώνουμε για το υπόλοιπο του βίου μας αυτό που περιέγραψα παραπάνω;
Πιστεύω πως οι προβληματισμοί μου είναι βάσιμοι, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχω καταφέρει να πάρω απαντήσεις σε σχεδόν κανένα από τα ερωτήματα μου.
Με εκτίμηση ο συντάκτης του επετειακού άρθρου.