Κυριακή, 6 Φεβρουαρίου 2011

Ο φόβος ως καταναλωτικό προϊόν και ως μέσω συντηρικοποίησης της κοινωνίας



Καταρχήν θα ήθελα να ευχηθώ καλή επιτυχία στη νέα προσπάθεια, η οποία όπως κάθε τι καινούριο, γεννά προσδοκίες για μία αυθεντική φωνή, με μοναδικό στόχο την ελευθερία της έκφρασης, απέναντι σε μια πραγματικότητα που στόχο έχει μέσω του φόβου, να προλάβει την όποια κοινωνική αντίδραση.
Μου ζητήθηκε λοιπόν και εμένα να γράψω ένα post με θέμα τον φόβο… Η αλήθεια είναι ότι προβληματίστηκα ιδιαίτερα… Όχι γιατί δεν έβρισκα τι να γράψω, το αντίθετο, προβληματίστηκα για ποιον από όλους τους φόβους να γράψω… Και τη λύση ήρθε να μου δώσει η ίδια η πραγματικότητα. Κυριακή πρωί και έχω κατέβει στου Ψυρρή για έναν καφέ. Φεύγοντας συναντάω στο σύνταγμα κάποιους εκατοντάδες ανθρώπους οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τη φοροκάρτα η οποία λένε ότι θα φέρει τον αντίχριστο διαμέσω του 666 το οποίο θα περιέχεται σε αυτή… Και το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν “άλλος ένας φόβος…” Και αλήθεια τι τελικά επιτυγχάνει και αυτός φόβος; Μα φυσικά συντηρικοποίηση και αποπροσανατολισμό από τα όσα συμβαίνουν και από τα πραγματικά αίτια τους. Και σε τι αποσκοπεί όλο αυτό; Μα φυσικά στη προσπάθεια που κάνει ένας θεσμός, εν προκειμένου η εκκλησία, για να κατοχυρώσει τη παρουσία της στο γίγνεσθαι. Με ποιο τρόπο; Μα πουλώντας τον φόβο προς το ποίμνιο της.
Δε σκοπεύω να γράψω περισσότερα πράγματα για το παραπάνω περιστατικό, αφού μεταφέρω την εικόνα κάποιων εκατοντάδων ανθρώπων με Ελληνικές και Βυζαντινές σημαίες να φωνάζουν όχι στον αντίχριστο… Με αφορμή λοιπόν το παραπάνω περιστατικό αποφάσισα να γράψω για το πώς ο φόβος χρησιμοποιείται αφενός ως προς πώληση προϊόν, αφετέρου ως εργαλείο για την επίτευξη της συντηρικοποίησης της κοινωνίας.
Ξεκινώντας λοιπόν το κύριο μέρος αυτής της ανάρτησης, θα ήθελα να τονίσω το ότι ο φόβος στην Ελλάδα της κρίσης, είναι καταρχήν ένα εμπορεύσιμο προϊόν, το οποίο πωλείτε σε καθημερινή βάση, κατά κύριο λόγο από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Εύκολα μπορεί να το διαπιστώσει κάποιος, εάν κάνει το λάθος να ανοίξει τον τηλεοπτικό του δέκτη νωρίς το πρωί και παρακολουθήσει πέντε λεπτά από τις αντίστοιχες “ενημερωτικές” εκπομπές. Το παζάρι του φόβου συνεχίζεται βέβαια και στις πρωινές ραδιοφωνικές ενημερωτικές εκπομπές που οι άνθρωποι ακούν στο αυτοκίνητο πηγαίνοντας στις δουλειές τους. Συνεχίζεται δε και κορυφώνεται με τα απογευματινά δελτία ειδήσεων, που το μόνο που δε κάνουν είναι μετάδοση ειδήσεων… Και ολοκληρώνεται με τα νυχτερινά Talk shows…
Σε τι αποσκοπεί όμως η πώληση του φόβου και ποιο το κέρδος από αυτή; Είναι γνωστό ότι τα μέσα μαζικής επικοινωνίας στην Ελλάδα ανήκουν, ως ιδιοκτησία, στο κεφάλαιο. Επίσης μιας και τα μέσα εκπέμπουν ελεύθερα, χωρίς συνδρομή, βασική πηγή εσόδων τους είναι η διαφήμιση, η οποία επίσης ως προϊόν αναφέρεται στο κεφάλαιο. Έτσι για παράδειγμα αναπαράγοντας ειδήσεις, που μιλούν για υψηλή πιθανότητα πτώχευσης της Ελλάδας εάν δεν ακολουθήσουμε τις προσταγές των δανειστών μας, μία εκ των οποίων λέει ότι, οι εργαζόμενοι πρέπει να αποδεχθούν μείωση των απολαβών τους και ελαστικοποίηση του ωραρίου εργασίας τους καθώς και μείωση των ασφαλιστικών τους δικαιωμάτων, καθίστανται οι πολίτες περισσότερο δεκτικοί και ελαστικοί και ως προς την αντίδραση τους αλλά και ως προς τη διαπραγματευτική τους θέση. Αλλά όλο αυτό τελικά εξυπηρετεί τους ιδιοκτήτες των μέσων και τους διαφημιζόμενους πελάτες τους…
Επίσης η πώληση του φόβου έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της τηλεθέασης μιας και ο καθένας θα ήθελε να μάθει τι άλλο πρόκειται να του συμβεί σε αυτή τη χώρα της όποίας έχει την ατυχία να είναι πολίτης. Και όσο η πώληση του φόβου αυξάνει τη τηλεθέαση ή την ακροαματικότητα, η τραγικότητα στη παρουσίαση των γεγονότων μπαίνει και αυτή στον ανταγωνισμό των μέσων, δημιουργώντας έτσι άλλον έναν φαύλο κύκλο.
Άλλος ένας καλός τρόπος κεφαλαιοποίησης του φόβου παρέχεται μέσω της πολιτικής προπαγάνδας που τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παρέχουν προς την εξουσία. Έτσι για παράδειγμα μπορεί τα μέσα να αναπαράγουν μία είδηση για δραστική μείωση συντάξεων και τελικά να εμφανίζεται από τη κυβέρνηση κάτι το οποίο είναι πιο μετριοπαθές σε σχέση μα αυτό το οποίο τα μέσα αναπαρήγαγαν και τελικά να μένει η αίσθηση του “γλιτώσαμε τα χειρότερα”. Ο τρόπος κεφαλαιοποίησης σε αυτή τη περίπτωση έχει να κάνει με το μοίρασμα της πίτας που λέγεται κρατική διαφήμιση. Και κάπου εδώ μπαίνει και η έννοια της διαπλοκής…
Έτσι τελικά τα μέσα πωλούν το φόβο, τον οποίον κεφαλαιοποιούν μέσω των υπηρεσιών που αυτός προσφέρει σε πλούτο και εξουσία, πετυχαίνοντας και κάτι ακόμη πιο επικίνδυνο. Τη περαιτέρω συντηρικοποίηση μιας είδη συντηρητικής κοινωνίας. Όταν για παράδειγμα υπάρχει καταιγισμός σχολίων από “έγκριτους” δημοσιογράφους και τηλεσχολιαστές για το πόσο επικίνδυνοι είναι οι μετανάστες οι οποίοι αυξάνουν την εγκληματικότητα, ότι θα είναι σε μερικά χρόνια πλειοψηφία μέσα την ίδια μας τη χώρα, ότι είναι φορείς παράξενων ασιατικών ασθενειών τις οποίες και θα μας μεταδώσουν και άλλα τέτοια, το μόνο που τελικά επιτυγχάνεται είναι μια κοινωνία ξενοφοβική που αποστρέφεται την οποιαδήποτε διαφορετικότητα. Και το αποτέλεσμα; Αυτοί οι άνθρωποι να μη νομιμοποιούνται ανεξαρτήτως αν έχουν τις προϋποθέσεις ή όχι και να αποτελούν μία εφεδρεία “μαύρου” και ανασφάλιστου εργατικού δυναμικού.
Και η περίπτωση των μεταναστών είναι μόνο μία περίπτωση συντηρικοποίησης. Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για το φόβο της θέσης εργασίας του καθενός, που τελικά οδηγεί στην απέχθεια όσων αντιδρούν, άρα και πάλι συντηρικοποίηση, για το φόβο των αναρχικών που καταστρέφουν τις περιουσίες των πολιτών, με αποτέλεσμα την ανοχή προς μία όλο και αυξανόμενη αστυνομική παρουσία, φαινόμενο το οποίο είναι επίσης χαρακτηριστικό συντηρικοποίησης.
Και κάπου εδώ το παζλ ολοκληρώνεται… Πουλούν και μεταπωλούν το φόβο κεφαλαιοποιώντας τον εν τέλει σε χρήμα ενώ παράλληλα δημιουργούν μία συντηρητική κοινωνία η οποία προσπαθεί να καλύψει τις ανασφάλειες της στρεφόμενη προς στρατό, αστυνομία, εκκλησία και άλλους θεσμούς…
Όμως… Υπάρχει κάτι που δε λαμβάνουν υπόψη τους… Μια συντηρητική, φοβισμένη και ανασφαλής κοινωνία δε μπορεί παρά να αποτελείτε από δυστυχισμένους ανθρώπους. Γιατί δε νομίζω κάποιος να αισθάνεται φοβισμένος και ανασφαλής και παράλληλα να είναι και ευτυχισμένος… Και η δυστυχία είναι αβάσταχτος ζυγός και ως εκ τούτου είναι αξιωματικά βέβαιο ότι κάποια στιγμή αυτή η κοινωνία θα αντιδράσει. Και φοβάμαι ότι η αντίδραση δε θα είναι ούτε συντεταγμένη, ούτε οργανωμένη, αλλά ούτε θα έχει πολύ συγκεκριμένα ζητούμενα. Το πιο πιθανό είναι, να είναι αντίδραση τυφλής βίας…
Και επειδή δε πιστεύω ότι αυτό μπορεί να γίνει αντιληπτό ούτε από την εξουσία, αλλά ούτε και από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τα αφεντικά τους, για τους οποίους η πρόσφατη ιστορία απέδειξε ότι νοιάζονται μόνο για το πώς θα κερδίσουν (οικονομικά ή πολιτικά) σήμερα, αδιαφορώντας για το αύριο, τη λύση θα πρέπει να τη δώσουν οι πολίτες.
Με ποιους τρόπους θα μπορούσαν άραγε οι πολίτες, δηλαδή όλοι εμείς, να αντισταθούν σ’ αυτό το φαινόμενο; Καταρχήν απαξιώνοντας το προϊόν τους. Πιο απλά μη τους ακούτε, μη τους βλέπεται, μη τους διαβάζεται. Βγείτε έξω, συναντήστε άλλους ανθρώπους και μιλήστε για τα προβλήματα σας και για το πώς τα βιώνεται. Ακούστε και τα δικά τους προβλήματα. Εύκολα θα διαπιστώσετε ότι τα προβλήματα όλων, έχουν κοινά αίτια. Παράλληλα θα διαμορφώσετε μια πιο σαφή εικόνα της πραγματικότητας. Αναζητήστε την ενημέρωση σε μικρά έντυπα που διάφορες ομάδες μοιράζουν στο δρόμο, ή σε έντυπα περιορισμένης κυκλοφορίας. Αναζητήστε στο διαδίκτυο όσο το δυνατόν περισσότερες πηγές ενημέρωσης και διαμορφώστε μια άποψη για τα πράγματα που θα είναι αποτέλεσμα πλουραλισμού ενημέρωσης. Να είστε σίγουροι πως αν το προϊόν πάψει να πουλάει, θα το αποσύρουν και άμεσα από τα ράφια.
Και μέσα στις διαδικτυακές σας αναζητήσεις μη παραλείψετε να συμπεριλάβετε μια επίσκεψη στο http://grfear.blogspot.com. Μια καινούρια προσπάθεια που ελπίζουμε να σηματοδοτήσει τη εβδόμη Φεβρουαρίου, ως ημέρα κατά του φόβου.

Καλή επιτυχία και καλή δύναμη !!!

2 σχόλια:

ste είπε...

Πόσο πολύ συμφωνώ με αυτό το άρθρο!

chmarni είπε...

Σ΄ευχαριστώ πολύ ste. Μακάρι να καταλάβει κάποτε όλος ο κόσμος αυτό το παιχνιδάκι του φόβου...